Карачай-Черкесму

Босьтöм Рувикиись

Карачай-Черкесму (кар.-малк. Къарачай-Черкесия, адыг. Къэрэшей-Шэрджэс, роч. Карачаево-Черкессия) – карачай отирлӧн, адыг отирлöн да абаза отирлöн горт му, асъюралан республика, Роч Федерация видзантор[1], пырӧ Ойвыв Кавказ федерал кытшӧ.

Канкарыс – Черкесск.

Ним

Статус

География

Карачай-Черкесму куйлö Рочму лунвылын, Кавказ керöссэз одзын.

Ордча муэз: рытвылын — Краснодар ладор, ойвылын — Ставрополь ладор, асыввылын — Кабарда-Малкарму, лунвылын — Медыджыт Кавказ мусюр сайын — Картвелму да Абхазму

Климат шоныткодь, тöвся кад дженыт, а гожумыс шоныт, кузь да мускыт. Тшöка овлöны шондіа луннэз. Шöрöт шонтöгыс январын −3,2 °C, юльын +20,6 °C, медвылын шонтöг +39 °C, медулыныс −29 °C.

Ваэз республикаын тыр: 130 керöстыэз, керöссэзын уна борганнэз. Котöртöны 172 ю, ны коласын медкузьöсь — Кубань, Ыджыт и Учöт Зеленчук, Уруп, Лаба; эм Кубань вавидзан. Республика вылöт нюжалö Ыджыт Ставрополь канал, кöда кузя локтö юан ва Ставрополь ладорö.

Му пытшкын эмöсь колана шедтассэз: изшом, гранит, мрамор, быдкодь рудаэз да сёйез. Öддьöн унаöсь веськöтан изваэз, адззöмась термаль öшмöссэз.

Янсалöм

Файл:Admin-map-Kar-Cherkessia (1).png
Карачай-Черкесмулöн янсалöм

Республикаын 2 каркытш да 10 муниципал район, кытöн 144 оланін, ны коласын — 4 кар: (Черкесск, Карачаевск, Усть-Джегута и Теберда).

Муниципал юкöт Кыным морт [2]
2009 январ 1 лун кежö
Черкесск каркытш 116 733
Карачай каркытш 34 083
Абаза район 13 275
Адыге-Хабль район 12 169
Зеленчук район 49 537
Карачай район 24 575
Гитче Карачай район 39 979
Ногай район 13 426
Кубань район 27 971
Уруп район 17 642
Усть-Джегутинскöй район 49 757
Хабез район 28 047

Отир

История

Веськöтлан

Кöзяйство да быт

Культура

Лыддьöтан

Ыстöттэз

Ыстісяннэз


 —