Коми диалекттэз

Босьтöм Рувикиись

Коми диалекттэзлӧн серпас

Ӧння коми кыв пырӧ перым чукӧрӧ да аркмӧ куим ыджыт юкӧнісь: перем коми кыв , зырян коми кыв да язьва коми кыв.

Язьва коми диалект

Язьва комиэс олӧны Перем ладорын Красновишерск районын, Язьва ю пӧлӧн, Вылісь Язьва административнӧй юкӧнлӧн Көрйөл (Антипина), Көрул (Паршакова), Талавол, Конанова, Арефина, Вылісь да Улісь Заполье, Сÿйөб (Ванькова), Егорова, Коновалово, Симанова деревняэзын. Медыджытыс ны коласісь – Антипина, Паршакова да Ванькова.

Перем коми диалекттэз

Перем коми кывъя йӧз олӧны Коми кытшын . Перем коми диалекттэз юксьӧны лунвывся да ойвывся наречиеэз вылӧ. Лунвывся сёрниӧ пыртӧны ӧнь диалект, нердва диалект, кудымкар-иньва диалект да улісь иньва диалект. Ойвывся сёрни ӧтувтӧ нӧрыс-луп диалект, кӧсва-кама диалект да кӧчладор диалект.

Перем коми диалекттэз лыдӧ пырӧ и камайыв сёрни, кӧда паськалӧма Киров лапӧлын Афанасьевскӧй районын. Сэтчин олісь отирсӧ шуӧны эшӧ сюзьдінса комиэзӧн. Сюзьдін (рочӧн Зюздино) – Афанасьево посадлӧн важ нимыс. Эта ассяма диалект, кӧда кыв сьӧрті сулалӧ перем коми да зырян коми диалекттэз коласын.

Зырян коми диалекттэз

Зырян коми отир олӧны Коми Республикаын. Кыв туяліссез торйӧтӧны дас зырян коми диалект. Зырян коми диалекттэз торйӧтӧны лунвывся да ойвывся чукӧррез вылӧ.

• Лунвывся чукӧрӧ пырӧны луза-летка, сыктывйыв да сыктывшӧр диалекттэз.

• Ойвывся диалекттэзӧн лоӧны улісь эжва, удора, емва да изьва.

• Сыктывкарбердся – вуджана диалект.

• Вылісь эжва да печӧра диалекттэз аркмисӧ сёрӧн, бӧрья кык сё воэзӧ.

• Луза-летка диалект паськалӧма Луза да Летка юэз пӧлӧн , ӧння Луздор районын (Прокопьевка, Мутнича, Гуръёвчи, Слудка, Пӧруб, Ношуль, Занулльӧ, Абъячой). Юксьӧ луза да летка говоррез вылӧ. Диалектлӧн уна ӧткодьыс перем коми да камайыв диалекттэзкӧт.

• Сыктывйыв диалект ӧння кадӧ паськалӧма Сыктыв катын: Грива, Карвуджӧм, Койгорт, Ужга, Мырпонаыб посаддэзын; одзынжык олӧмась и Кобра ю пӧлӧн. Кобра говорыс вӧлӧма ӧддьӧн ассяма, но ӧні эта деревняас некин оз ов, оліссес вуджисӧ гырисьжык посаддэзӧ. Сыктывйыв диалектыс мӧдік диалекттэзісь торъялӧ ассяма пӧдана о шыӧн (пример вылӧ, пон ‘конец’ – пôн ‘собака’; корс’а ‘ищу’ – кôрс’а ‘веник’; кос ‘промежуток’ – кôс ‘сухой’). Сідз жӧ матын перем коми да камайыв диалекттэзкӧт.

• Сыктывшӧр диалектӧн баитӧны Кебра, Гагшор, Визиндор, Визин, Палаззя, Поёл, Куниб, Межадор, Чуклӧм, Ыб, Паджга посаддэзын олісь отир.

• Сыктывкарбердся диалект паськалӧма Сыктывкарын да сы гӧгӧр деревняэзын (Чит, Кӧджпом, Сёська, Зеленеч, Койтыбӧж, Парчӧг). Ин сьӧрті эта шӧр диалект, кӧда йитӧ лунвывся да ойвывся диалекттэсӧ.

• Улісь Эжва диалект паськалӧма Эжва ю пӧлӧн, Гам, Айкатыла, Висдін, Зӧвсьӧрт, Ипать, От, Паль посаддэзын.

• Емва диалектӧн баитӧны вылісь да шӧр Емва ю пӧлӧн, Синдор ты бокын олісь отир. ( Весыва, Синдор, Туръяыб, Кони деревняэз).

• Удора диалект паськалӧма Вашка да Мозын юяс пӧлӧн (Ёвкӧдж, Мукты, Важгорт, Путшкымдін, Веньдін, Слӧбӧда, Йӧртымдін, Сёльыб, Удор, Пыисдін). Ӧддьӧн ассяма диалект, уна ӧткодь кыв перем коми диалекттэзкӧт.

• Изьва диалектӧн баитӧны Изьва, Печора, Уса юэз пӧлӧн олісь отир (Изьва, Букур, Сизя Ыб, Краснобор, Вертеп, Щельяюр. Кыдзкар, Кипиёва, Мутнӧй Материк, Уквавом, Колва). Колӧ пасйыны, мый изьва кывъя отир олӧны оз дзир Коми муын, но и Тюмень, Кардор да Мурман лапӧлын.

• Вылісь Эжва диалект паськалӧма вылісь Эжва ю пӧлӧн: Локчим, Висер да Воч юэз дорын (Висер, Дереваннӧй, Дон, Керчомъя, Воч, Дзоль, Мордін, Мыс, Помӧсдін, Шойнаты, Кулӧмдін, Нэмдін).

• Печӧра диалект (Мылдін, Абар, Покча, Саваяг, Дутов, Пӧдчерем). Сёрӧн аркмӧм диалект.

Ыстісьӧммез

https://komikyv.com/dialectnaja_structura