Ёдзва

Босьтöм Рувикиись
Ёдзва
Река Язьва.jpg
Характеристика
Кузя 162 км
Бассейн 5900 км²
Ва визывтан
Ва петан  
 • Вылына 326,2 м
 • География координатаэз 60°03′55″ с. ш. 58°19′55″ в. д.HGЯO
Ю ӧм Висер
 • Ин 73 км шульга вадорӧт
 • Вылына 114,2 м
 • География координатаэз 60°21′29″ с. ш. 56°48′41″ в. д.HGЯO
Ю пӧлінь 1,7 м/км
Ин
Ва система Висер → Кама вавидзан → Кама → Волга → Каспий саридз

Канму
Регион Пермскӧй край
Районнэз Красновишерскӧй район, Соликамскӧй район
Канму ва реестрын код 10010100212111100004969[1]
Ёдзва (Пермский край)
Голубая точка — исток
исток
Синяя точка
устье
Логотип РУВИКИ.Медиа Медиафайлы на РУВИКИ.Медиа

Ёдзва (рочӧн Язьва) — Пермскӧй крайын визывтана ю, Висерлӧн шульга вож. Визывтӧ унажыксӧ Красновишерск районӧт; некузь тор катыт ладорас мунӧ Соликамск район кузя. Усьӧ Висерӧ Усть-Язьва посад дынын Красновишерск карсянь улынжык, сылӧн ю ӧмсянь 73 км ылынаын[2].

Юыс 162 км кузя[3], ва ӧктан бассейныс — 5900 км2 ыжда. Ва ӧктанінлӧн шӧрӧт вылынаыс — 292 м, ва ӧрыслӧн шӧрӧт кусіньыс — 1,7 м/км мымда[2].

География

Юыс пондӧтчӧ Кваркуш мусюр рытвыв лажмытіннэзын Ойвывся Ёдзва да Лунвывся Ёдзва ӧтлаасьӧмсянь, Кабакайка керӧсся асыв-лунвывланьынжык (581 м). Ва петаныс Красный Берег посадсянь ойвыв-асыввылӧ 36 км ылынаын[4].

Визывлӧн веськӧлыс — рытланьӧ да ой-рытланьӧ. Шӧрӧт визывас да кывтытас юыс аркмӧтӧ уна діэз, сьӧрттэз да оллез. Ва ӧрыслӧн паськытаыс вежласьӧ 50 метрасянь 200 метраӧдз, ю ӧм дынас 80-90 метра пасьта.

Катытас Ёдзваыс керӧсвывся ю характераа, кывтытас, Верх-Язьва посад чулавтӧн юыс лоӧ рам кодь. Тулысся ыджыт ва коста (тулыспом-одзгожум) юыс лоӧ койсяна, гожумнас тӧдчӧмӧн чинӧ, аркмӧтӧ уна борганнэз. Пыдӧсыс лыаа, галяа; пантасьлӧны гырись иззэз, но вылын ваусяннэз да тыртассэз абуӧсь.

Катытас вадорыс лыс вӧрья, кывтытас понулляина да пожумаина. Визывтасас пантасьӧны керӧссэз да мугырккез. Вадорас эмӧсь оланаиннэз: Красный Берег, Антипина (Кырйыл), Верх-Язьва, Цепёл, Нижняя Язьва да Усть-Язьва.

Тулыснас юыс бурӧй, гожумнас ӧддьӧн ляпкалӧ. Руслоын эмӧсь перекаттэз да иззэз, но гырись пороггез абуӧсь. Береггез вылын быдмӧны тайгаэз, улынжык вевттьысьӧмась кусттэзӧн да пожума яггезӧн. Береггез кузя пантасьӧны скалаэз да пещераэз[5][6].

Ихтиофауна

Юыслӧн ихтиофаунаыс ассяма Висер ю бассейн понда.

Ю катытас олӧны ком, лен, налим, кунжа, ар, кызъюр.

Ю шӧрӧт визылас да кывтытас олӧны сир, ёді, сын, чеча, пескан, ельчик, кельчи, ёрш, жерег.

Вӧтьӧм вӧр, кӧда кольччис уна во сьӧрна вӧр кылӧтӧм бӧрын, а сідзжӧ Ойвывся Колчим вож визыв пӧлӧн алмаз шетдӧм умӧльсӧтіс юсӧ. Сы кузя чериаліссез бӧрйӧны кыйсяннас Молмӧс да Пемыт Вильва вожжез[6].

Овмӧсын да туризмын

Ю вылас кыйсьӧны чериаліссез да кылӧтчӧтны туристтэз. Кылавны Ёдзваӧт позьӧ, но ю катытас 10 км мымда кузя тор вылас эмӧсь гырись иззэз.

Верх-Язьва посадӧдз Красновишерсксянь кыссьӧ асфальтируйтӧм туй. Ойвыв Колчим посад дынӧт кыссьӧ мутуй; сы дынсянь ю дынӧдз 5 км мымда.

Ёдзва дорӧ локтӧны уна туристтэз видзӧтны пармаэз, керӧссэз да вадорся мугырккез[6].

Вожжес

Медыджыт вожжес:

  • шульгаэс: Молмӧс, Мель, Пемыт Вильва, Киликва (Колынва);
  • веськыттэс: Колчим, Чепель.

Вожжес (км ваӧмасянь):

  • 21 км: Киликва (Колынва) (шг)
  • 25 км: Чутчева (вс)
  • 38 км: Пемыт Вильва (шг)
  • 65 км: Ылісь Сурдья (вс)
  • 70 км: Вылісь Перша (шг)
  • 75 км: Чепель (вс)
  • 75 км: Корнышиха (вс)
  • 82 км: Шудва (вс)
  • 91 км: Кульсим (шг)
  • 93 км: Пульть (вс)
  • 103 км: Мель (шг)
  • 112 км: Кукай
  • 115 км: Колчим (вс)
  • 115 км: Мальмӧс (шг)
  • 119 км: Улісь Тулымка (вс)
  • 130 км: Вылісь Тулымка (вс)
  • 142 км: Ыджыт Осиновка (вс)
  • 144 км: Мазярика (шг)
  • 146 км: Кабакаика (шг)
  • 150 км: Чепель (вс)
  • 162 км: Лунвывся Ёдзва (лв)
  • 162 км: Ойвывся Ёдзва (вс)

Ва реестрын

Россиялӧн канмуся ва реестр сьӧрті, пырӧ Кама бассейн кытшӧ, Кама юлӧн ва овмӧсторыс — Бондюг посад дорся ва видзӧтан постсянь Березники карӧдз, ю бассейн — Кама ю петансянь Белаяӧ усьтӧдз бассейннэз. Кама ю бассейн[3].

Кодыс канму ва реестрын — 10010100212111100004969[3].

Пасйӧттэз

  1. Ресурсы поверхностных вод СССР: Гидрологическая изученность. Т. 11. Средний Урал и Приуралье. Вып. 1. Кама / под ред. В. В. Николаенко. — Л.: Гидрометеоиздат, 1966. — 324 с.
  2. 1 2 Энциклопедия Пермской области — Язьва. Видзӧтӧм 17 Одзтулыс 2026.
  3. 1 2 3 Язьва : [рус.] / verum.wiki // Государственный водный реестр : [арх. 15 октября 2013] / Минприроды России. — 2009. — 29 марта.
  4. Язьва, река. УралТуризм. Видзӧтӧм 17 Одзтулыс 2026.
  5. Рыжавский Г. Я. По Каме и её притокам. — М.: Физкультура и Спорт, 1986. — 240 с.
  6. 1 2 3 Реки Пермского края / Язьва. Видзӧтӧм 17 Одзтулыс 2026.

Литература

  • Язьва // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров).
  • Ёдзва // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
  • Мусанов А. Г. Гидронимия Средней Язьвы // Onomastica Uralica. — Debrecen, Helsinki, 2008. — № 7. — С. 37—50.